Thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp

Ngày đăng bài: 25/10/2017 | Tác giả: C. Trúc

Đó là câu chuyện mới và nóng cho người làm nông nghiệp và nền sản xuất nông nghiệp nói chung, nhất là tỉnh Bến Tre - nơi mà kinh tế nông nghiệp làm chủ lực. Vấn đề này luôn được các chuyên gia kinh tế, lãnh đạo các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đề cập đến mỗi khi bàn về câu chuyện phát triển và bền vững lĩnh vực nông nghiệp. Chủ tịch UBND tỉnh Cao Văn Trọng đã nhấn mạnh vấn đề này với báo chí trong một cuộc phỏng vấn gần đây: "Tới đây, người dân Bến Tre cần phải thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy làm kinh tế nông nghiệp. Tỉnh sẽ từng bước để bàn sâu về vấn đề này, kế đến là có quy hoạch và hành động".

Người Bến Tre trồng dừa nhưng phải biết gắn kết với du lịch. (Ảnh: Cẩm Trúc)

Điểm khác giữa tư duy cũ và mới

Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh - Giám đốc Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, vấn đề này đã được các chuyên gia kinh tế Fulbright nghiên cứu, trong đó làm sao nhấn mạnh vào kinh tế nông nghiệp hơn là sản xuất nông nghiệp.

Như vậy, tư duy theo kiểu mới là nông dân khi sản xuất phải tính đến chuyện gắn với thị trường, nghĩa là phải tìm hiểu thị trường đang cần gì: như sản phẩm gì, sản phẩm đó yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng như thế nào, tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, mẫu mã sao cho phù hợp. Từ đó quay lại bố trí vào sản xuất cho phù hợp theo yêu cầu. Sản xuất phải có quy mô, gắn với tiêu thụ thông qua kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp theo hệ thống chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp…

Ngược lại, kiểu sản xuất cũ là mạnh ai nấy làm, biết gì làm nấy, có món gì bán món nấy, diện tích sản xuất rời rạc, sản lượng ít, khó tập trung, chất lượng không đồng đều là chưa quan tâm đến các tiêu chuẩn chứng nhận mà người tiêu dùng yêu cầu, hình thức xuề xòa. Hay việc người nông dân chỉ tập trung vào bán sản phẩm mà không nghĩ đến câu chuyện khai thác nhiều lợi ích khác từ sản phẩm nông nghiệp.

Tóm lại, tư duy sản xuất nông nghiệp được nhận định đang là "điểm nghẽn", là "lực cản" trong phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương trong thời gian qua. Thấy được vấn đề này, các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đang trong quá trình chuyển đổi tư duy này, từ cấp lãnh đạo đến doanh nghiệp và nông dân.

Sản xuất nông nghiệp phải gắn với dịch vụ du lịch

Về yêu cầu chuyển đổi tư duy đến hành động trong nông nghiệp, Chủ tịch UBND tỉnh cho biết đã làm việc với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để bàn sâu về vấn đề. Cụ thể tỉnh đã xin dự án đầu tư vùng sản xuất của các xã phía nam huyện Chợ Lách theo hướng điều chỉnh lại để cho những người dân trong xã nên trồng loại cây trồng nào, trồng theo một mùa chứ không xoay nghịch vụ vào các tháng trong năm. Ví dụ, đối với trái chôm chôm, tới đây nên sản xuất theo một mùa và khai thác phát triển du lịch, các dịch vụ kéo theo trong suốt thời gian từ khi có trái đến khi thu hoạch. Bởi, đặc trưng của tỉnh sớm muộn thì cũng phải dồn điền đổi thửa, quy hoạch sản xuất tập trung.

Trước mắt, tỉnh sẽ làm cây dừa và cây chôm chôm. Sản xuất một mùa để tận dụng lợi thế phát triển du lịch, lễ hội, ẩm thực, homestay. Nông dân có thể bán tại vườn cho khách du lịch và đồng thời là gián tiếp đưa được trái chôm chôm đi xa hoặc xây dựng thương hiệu để phát triển thị trường. Và mục tiêu đi liền với việc làm này là không chỉ kiếm thu nhập từ cây chôm chôm mà quan trọng là thu nhập gia tăng ở các dịch vụ khác. Bởi chúng ta thấy được một điều là sản xuất nông nghiệp đến lúc nào đó sẽ giới hạn nhưng riêng các dịch vụ kéo theo từ cây chôm chôm sẽ mở rộng thu nhập cho nông dân. Khả năng trong một tháng, người dân có thể sinh sống trong một năm bằng chính mảnh vườn chôm chôm của mình.

Với cây dừa cũng vậy, phải tiến tới liên kết tất cả những hộ sống trên các miếng vườn riêng lẻ của họ. Không chỉ tập trung vào trồng dừa, người dân phải làm những dịch vụ khác, như làm sao để mảnh vườn sạch đẹp, hấp dẫn, khai thác được vẻ đẹp của mương vườn, những dịch vụ trải nghiệm cuộc sống thực tế ở nơi bình yên không khí trong lành. Thực tế hiện nay, nhu cầu trải nghiệm, giải trí, vui chơi là rất cao.

Vì thế, chuyện của chúng ta là biết tận dụng sản xuất nông nghiệp để đón nhận các dịch vụ khác, chứ không chỉ dừng lại ở mỗi việc loay hoay làm sao để bán được trái dừa thôi. Đây chính là đáp án cho bài toán khó đang đặt ra là làm sao để người trồng dừa sống được bằng chính vườn dừa của họ. Bởi, thời gian qua, nếu chỉ dựa vào bán trái dừa thì người trồng dừa không thể nào sống được chính trên mảnh vườn của mình. Trọng tâm sắp tới không chỉ là nông nghiệp ở khu vực 1 mà có thể phát triển ở khu vực 3 nhưng gắn với nông nghiệp.

"Nông nghiệp bây giờ đối với Bến Tre phải là nông nghiệp vùng và kéo theo các dịch vụ khác chứ không chỉ dựa vào một nguồn thu nhập là bán sản phẩm nông nghiệp thô như trước đây" - Chủ tịch UBND tỉnh Cao Văn Trọng nhấn mạnh.