Đồng bộ giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu nông sản chính ngạch

Ngày đăng bài: 14/08/2019 | Tác giả: Cẩm Trúc

Bến Tre có thế mạnh về trồng cây ăn trái với diện tích 28 ngàn ha, sản lượng hàng năm trên 300 ngàn tấn. Kim ngạch xuất khẩu hàng nông sản toàn tỉnh năm 2018 đạt 36,7 triệu đô la, trong đó thị trường Trung Quốc chiếm gần 50%... Trước tình hình Trung Quốc siết chặt quản lý nhập khẩu, gây khó khăn cho doanh nghiệp (DN) và người sản xuất, tỉnh Bến Tre đang tập trung các giải pháp để đẩy mạnh xuất khẩu bằng đường chính ngạch.

Các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của Bến Tre gặp khó xuất khẩu chính ngạch. (Ảnh: Cẩm Trúc)

Nông sản "bí" đường tiểu ngạch

Theo ông Nguyễn Văn Buội - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thị trường xuất khẩu chính của hàng nông sản Bến Tre vẫn là Trung Quốc và chủ yếu là đường tiểu ngạch. Xuất khẩu tiểu ngạch gây nhiều bất lợi cho DN lẫn nông dân Việt Nam vì phải bán giá thấp, tốn chi phí vận chuyển, nhiều rủi ro.

"Cách nay vài năm, DN Bến Tre qua cửa khẩu Lạng Sơn bằng cách mua cota của Thái Lan, khoảng 7 triệu đồng/container. Tuy nhiên, từ năm 2018 đến nay, Trung Quốc đã phát hiện và không cho. Sau đó, DN buộc phải nhập lậu, chi phí đội lên cao, rủi ro rất cao và không đi hàng được nhiều. Cụ thể, DN buộc phải trả chi phí 1 thùng (khoảng 15-17 kg) đến 200 ngàn đồng. Tuy nhiên, nếu bị phía hải quan Trung Quốc bắt thì sẽ bị lấy hàng. Đây là những khó khăn trong việc xuất khẩu" - ông Đàm Văn Hưng - Giám đốc Công ty TNHH MTV XNK Nông sản Hương Miền Tây, huyện Mỏ Cày Bắc cho biết.

Về vấn đề xuất khẩu tiểu ngạch, bà Ngô Tường Vy - Phó Giám đốc Công ty XNK trái cây Chánh Thu - Chợ Lách cũng khẳng định: "Trước đây, các DN xuất khẩu của Bến Tre lệ thuộc vào thị trường tiểu ngạch rất nhiều. Có 70-80% sản lượng nông sản Việt Nam nói chung và Bến Tre nói riêng đều lệ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Tình hình siết chặt quản lý nhập khẩu nông sản của Trung quốc đang khiến các doanh nghiệp xuất khẩu đều rơi vào khó khăn".

Bưởi da xanh chưa có trong danh mục được phép xuất khẩu sang Trung Quốc. (Ảnh: Cẩm Trúc)

Cần giải pháp đồng bộ và có thông tin đến người sản xuất

"Để đẩy mạnh xuất khẩu, đòi hỏi tất cả bộ ban ngành phải vào cuộc có sự phân chia về trác nhiệm, quyền lợi" - bà Ngô Tường Vy nói.

Theo bà Vy, ngay từ bây giờ, các DN và người dân phải chuẩn bị các điều kiện. Đối với trái sầu riêng, để chuẩn bị đủ điều kiện, Công ty TNHH XNK Trái cây Chánh Thu đã tổ chức họp nông dân từ các vùng trồng sầu riêng để triển khai thay đổi việc canh tác theo hướng sạch, chất lượng, khác biệt để nâng cao tính cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu. Do đó, bên cạnh liên kết vùng trồng để tập trung sản lượng thì cần nghiên cứu quy trình sản xuất để nâng cao chất lượng trái sầu riêng.

Hay với trái bưởi, thời gian qua Hương Miền Tây đã ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm gần 30 tổ hợp tác và hợp tác xã trên địa bàn tỉnh, với diện tích trên dưới 300 ha, sản lượng 10-15 tấn/ha và theo quy trình VietGAP. Mặc dù, sản lượng này chưa đủ lớn nhưng cũng là tiền đề để DN tiếp tục phấn đấu trong hoạt động liên kết sản xuất và tiêu thụ. Ông Đàm Văn Hưng khẳng định, sản xuất bây giờ không còn con đường nào khác ngoài liên kết sản xuất và sản xuất theo tiêu chuẩn thị trường. Việc tiêu thụ nội địa vẫn là kênh quan trọng của DN nhưng nếu không chú trọng xuất khẩu thì thời gian ngắn, trái bưởi da xanh cũng sẽ "dội hàng" tại thị trường trong nước.

Thời gian qua, việc xuất khẩu trái bưởi sang Châu Âu cũng gặp nhiều khó khăn như yêu cầu về kích cỡ trái chỉ từ 1,2 -1,4kg. Để có 1 tấn bưởi đạt yêu cầu về kích cỡ này, DN phải thu mua và lựa chọn từ 10 tấn bưởi trong nhân dân. Vì thế, khách hàng yêu cầu cung ứng 5 tấn/ngày, DN cũng đã cảm thấy rất khó để cung ứng. "Tuy nhiên, thị trường này rất ổn định về sản lượng và giá cả. Do đó, khó mấy thì chúng ta cũng phải thực hiện, tuân thủ các điều kiện của thị trường để tồn tại, ngược lại chúng ta sẽ tự bị thị trường đào thải" - ông Hưng nói.

Liên quan đến các quy định của Trung Quốc để có thể xuất khẩu chính ngạch, ông Nguyễn Chí Thiện - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp Mỹ Thạnh An đặt vấn đề, HTX cần các sở ban ngành thông tin về các quy định xuất nhập khẩu. Hiện nay, còn rất nhiều HTX không biết về quy định xuất khẩu và không biết tiếp cận thông tin từ đâu, sự chuẩn bị về mã vùng trồng, quy trình để thực hiện. Doanh nghiệp hay Bộ Nông nghiệp hay ai sẽ cung cấp thông tin này cho hợp tác xã?

Theo ông Nguyễn Chí Thiện, HTX Nông nghiệp Mỹ Thạnh An đang chú trọng áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao kiến thức tiếp cận, nắm bắt xu thế thị trường, các quy định về xuất nhập khẩu, liên kết với các doanh nghiệp, chuẩn bị và đăng ký mã vùng trồng. HTX cũng cần DN thông tin cụ thể về tiêu chuẩn chất lượng, sản lượng và trong khoảng thời gian cụ thể để hợp tác xã có thể sản xuất đúng yêu cầu thị trường cũng như liên kết chặt chẽ. Đồng thời, đề xuất Nhà nước tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật trong phòng trừ sâu bệnh, tăng tuổi thọ cây, công nghệ bảo quản, chế biến sau thu hoạch; hỗ trợ hợp tác xã mở rộng diện tích VietGap…

Trên địa bàn tỉnh hiện có 20 DN tham gia chế biến, xuất khẩu nông sản, tập trung ở các sản phẩm dừa, bưởi da xanh, chôm chôm, nhãn,… Tuy nhiên, hàng nông sản của tỉnh phải đối mặt với nhiều thách thức bởi các rào cản kỹ thuật từ các thị trường nhập khẩu, cũng như sự cạnh trah gay gắt từ sản phẩm cùng loại của Thái Lan và đặc biệt là xuất khẩu dưới dạng tiểu ngạch sang Trung Quốc.

Ông Nguyễn Văn Buội - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, tỉnh rất quan tâm việc xây dựng vùng trồng và thực hiện truy suất nguồn gốc sản phẩm. Hiện đã phát triển các loại cây trồng chủ lực theo chuỗi giá trị như dừa, bưởi da xanh, chôm chôm, nhãn, sầu riêng, măng cụt… Để phát triển vùng nguyên liệu, tỉnh thực hiện chủ trương xây dựng và hoàn thiện chuỗi giá trị các sản phẩm, bước đầu thành lập 95 tổ hợp tác, 28 HTX tham gia vào 4 chuỗi giá trị sản phẩm dừa, bưởi da xanh, chôm chôm, nhãn. Qua rà soát toàn tỉnh, đến nay có 7 vùng trồng và 28 cơ sở đóng gói được Trung Quốc chấp nhận cho nhập khẩu nông sản. UBND tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục phối hợp các địa phương rà soát lại thông tin vùng trồng và cơ sở đóng gói để báo cáo về Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để đề nghị phía Trung Quốc xem xét.